عشایر خراسان رضوی، جهادگران تولید در سایه نجابت و سختکوشی

به گزارش ایرنا، ساختار جامعه عشایری مبتنی بر ایل و عشیره است و بر خلاف پیدایش تمام پدیده‌های نوظهور در دنیای جدید، همچنان این ساختار بکر در جامعه آنان پا برجا مانده و مهم‌تر از آن فرهنگ اصیل کار و کوشش در این ساختار پایدار است.

هم اکنون عشایر ۱.۵ درصد جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند اما این قشر تولید ۲۵ درصد مواد پروتئینی به ویژه گوشت قرمز و محصولات لبنی، حدود ۴۰ درصد صنایع دستی و ۲۸ درصد دام سبک کشور را در اختیار دارد.

عشایر به جماعتی از مردم اطلاق می‌شود که دارای سازمان اجتماعی مبتنی بر گروه های خویشاوندی بوده و افراد آن به این سازمان احساس تعلق می کنند، بر این اساس داشتن سه ویژگی کوچرو بودن، معیشت از طریق دامپروری و زندگی در طایفه از ویژگی های شاخص عشایر است.

وقوع انقلاب اسلامی ایران در شرایطی رقم خورد که جامعه عشایر در ۲ بخش حفاظت و صیانت از مرزها و نیز تولید، نقش آفرینان بی‌بدیلی بودند و این نقش را تا روزگار کنونی حتی بدون ذره‌ای وابستگی به دولت، حفظ کرده اند.

حمایت از جامعه عشایری در دوران پس از انقلاب به اوج خود رسید و همین امر موجب افزایش چشمگیر شاخص های برخورداری در این قشر اثرگذار و زحمتکش شد و در این میان عشایر خراسان رضوی به عنوان یکی از استان‌های دارای مرز مشترک با ۲ کشور، از اهمیت و نقش فراوانی برخوردارند.

عشایر این استان در قالب ۳۵ طایفه با دارا بودن بیش از۹۳۶ هزار راس دام و تولید سالانه ۲۶ هزار و ۷۰۰ تن فراورده‌های دامی شامل شیر، روغن، پشم، کُرک و کود حیوانی و ۱۴ هزار و ۲۰۰ مترمربع صنایع دستی شامل گلیم، قالیچه، فرش و تابلوفرش، نقش بسزایی در اقتصاد خراسان رضوی دارند.

شمار دانش‌آموزان عشایری خراسان رضوی نیز حدود ۶ هزار نفر است که در ۱۹۴ مدرسه ویژه عشایری تحصیل می‌کنند.

۲۳ شهرستان و منطقه خراسان رضوی دارای مدارس عشایری هستند و ۲ مدرسه شبانه روزی عشایری نیز در این استان فعالیت دارند.

خراسان رضوی، رتبه پانزدهم جمعیت عشایر کشور

مدیرکل امور عشایر خراسان رضوی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: هم‌اکنون جمعیت عشایری این استان ۳۴ هزار نفر است که این استان به لحاظ شمار عشایر، رتبه پانزدهم کشور را دارد.

محمدحسین جعفری افزود: جمعیت عشایر خراسان رضوی در قالب هشت هزار و ۲۰۰ خانوار شناسایی شده و زیر پوشش اداره کل عشایر استان است.

وی اظهار کرد: عشایر خراسان رضوی با بیش از هشت هزار خانوار جمعیت در قالب ۳۵ طایفه، دارا بودن ۹۳۶ هزار راس دام و تولیدات لبنی، باغی و صنایع دستی نقش بسزایی در اقتصاد این استان دارند.

وی بیان کرد: ۱۲ درصد دام سبک خراسان رضوی و ۶۰ درصد دام شتر استان در اختیار عشایر است.

جعفری با اشاره به اینکه عشایر خراسان رضوی در جریان حوادث و بحران های اقلیمی پابرجا و مفید عمل کرده اند، بیان کرد: حدود ۲۰ سال خشکسالی پیاپی در این استان بر زندگی عشایر استان فشار فراوانی را تحمیل کرده است اما دولت با برنامه های متعدد حمایت از این قشر را ادامه داده است.

۱۳.۵ درصد تولید گوشت قرمز خراسان رضوی به نام عشایر

او با اشاره به اینکه هم اکنون ۱۳.۵ درصد سهم تولید گوشت قرمز در خراسان رضوی از محل پرورش دام عشایری تامین و روانه بازار می شود، بیان کرد: براین اساس سالانه حدود ۱۲ هزار و ۵۰۰ تا تا ۱۳ هزار تن گوشت قرمز از محل پرورش دام توسط جامعه عشایری استان تولید می گردد.

جعفری با اشاره به اینکه هم اینک ۹۳۶ هزار واحد دامی در اختیار عشایر این استان است، افزود: این معادل ۱۲ درصد دام سبک و ۶۰ درصد شتر پرورشی استان می شود.

مدیرکل امور عشایر خراسان رضوی اظهار کرد: همچنین در تولید مواد پروتئینی، لبنی و سایر محصولات دامی مجموعا ۲۶ هزار و ۷۰۰ تن محصول توسط عشایر استان تولید می شود.

جعفری گفت: اگرچه استان خراسان رضوی از نظر جمعیت عشایری، پانزدهمین رتبه کشور را دارد، اما عملکرد خوبی را در زمینه تولیدات محصولات دامی در کشور دارد.

سهمیه علوفه ویژه، گامی در جهت حمایت

این مسوول با بیان اینکه توزیع علوفه ویژه دام عشایری یکی از شیوه های حمایت از این قشر سختکوش است، اظهار کرد: از ابتدای امسال ۳۶ هزار تن علوفه در بین عشایر استان خراسان رضوی توزیع شده است.

جعفری با اشاره به اینکه از این مقدار علوفه توزیعی، ۱۸ هزار تن علوفه مدت دار و با پرداخت میانگین پنج ماهه بوده است، اظهار کرد: جو و کنتسانتره ۲ قلم از علوفه توزیعی ویژه دام عشایر بوده است که ۲۱ هزار تن از مجموع علوفه توزیعی استان در سال جاری از نوع کنستانتره بوده است.

مدیرکل امور عشایر خراسان رضوی اظهار کرد: براین اساس در این مدت ۵۳۲ هزار راس دام عشایر پروار شده و از ابتدای امسال ۱۱ هزار و ۱۷۲ تن تولید گوشت در بخش عشایری استان داشته ایم.

جعفری با بیان اینکه به زودی کارخانه خوراک دام و تولید کنسانتره عشایر استان به بهره برداری می رسد، افزود: پیشرفت فیزیکی این طرح ۹۵ درصد است که با سرمایه گذاری معادل ۴۵۰ میلیارد ریال و تولید سالانه ۶۰ هزار تن خوراک دام در محل شهرک صنعتی کاویان در شهرستان فریمان ساخته شده است.

۹۹۰ میلیارد ریال تسهیلات ویژه عشایر

جعفری اظهار کرد: امسال ۹۹۰ میلیارد ریال تسهیلات بانکی بلندمدت و یک ساله از محل منابع مختلف ویژه هزار و ۱۰۰ خانوار عشایر خراسان رضوی در نظر گرفته شده است.

وی بیان کرد: کل این رقم حدود ۶۵۰ میلیارد ریال بوده که در ۱۰ ماه گذشته به هزار و ۱۰۰ خانوار تسهیلات حمایتی پرداخت شده است.

مدیرکل عشایر خراسان رضوی گفت: از دیگر خدمات ارائه شده به عشایر استان در سال جاری را می توان توزیع صفحات خورشدی قابل حمل برای تامین روشنایی سرپناه عشایر اشاره کرد.

وی افزود: از سال ۱۴۰۱ تاکنون ۲ هزار و ۳۵۰ دستگاه صفحه خورشیدی بین عشایر استان توزیع شده که ۵۰۰ دستگاه آن در سال جاری در اختیار عشایر قرار گرفته است.

آبرسانی به عشایر، خدمتی به دلیران خراسان

این مسوول اظهار کرد: تامین آب شرب برای مصرف عشایر یکی از خدماتی است که به صورت برنامه ریزی شده از سوی دولت با هدف رفاه و آسایش این قشر پرتلاش انجام می شود.

وی بیان کرد: در این زمینه خراسان رضوی عملکرد خوبی در زمینه آبرسانی داشته است.

جعفری با بیان اینکه در ۱۰ ماه گذشته ۷۲ هزار متر مکعب آبرسانی سیار برای عشایر انجام شده است، افزود: آبرسانی به عشایر به میزان هفت هزار و ۲۰۰ تانکر، با هزینه ای افزون بر ۳۰ میلیارد ریال محقق شده است.

وی اظهار کرد: ساخت ۴۵ مخزن ثابت ذخیره آب و ۲۱۰ دستگاه آبشخور آبی فلزی نیز با حدود ۴۵۰ میلیارد ریال هزینه عملی شده است.

او با بیان اینکه هر یک از این مخازن آب ظرفیت ۱۲ هزار لیتری دارد، اظهار کرد: همچنین حدود ۹ کیلومتر خط لوله انتقال آب با حدود ۹۰ میلیارد ریال اعتبار و حدود هشت کیلومتر خط انتقال برق با اعتباری معادل ۸۰ میلیارد ریال در سال جاری برای عشایر استان اجرا شده است.

وی مرمت، نگهداری و ساماندهی راه های عشایری را از دیگر خدمات به این قشر دانست و افزود: امسال سه هزار و ۶۱۸ کیلومتر راه دسترسی در مناطق عشایری استان مرمت و نگهداری شده است.

مدیرکل عشایر خراسان رضوی گفت: ۹۰ میلیارد ریال اعتبار برای این منظور هزینه شده است.

این مسوول افزود: همچنین در زمینه خرید دستگاه کمپرسی برای عشایری که کشاورزی می کنند نیز ۱۱۰ میلیارد ریال هزینه شده است.