کتاب «سرزمین فلسفه و هنر- سفرسیدمحمد خاتمی به یونان» نوشته محمود فاضلی دیپلمات پیشین و پژوهشگر تاریخ از سوی انتشارات اطلاعات در ۲۱۲ صفحه منتشر شد. سفر پنجمین رئیس جمهوری ایران (۱۳۷۶-۱۳۸۴) به جمهوری یونان از ۲۲ الی ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ بههمراه هیات عالیرتبه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در دوره زمانی خود بهعنوان یک سفر مهم برای جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا به ثبت رسید. کتاب حاصل خاطرات این سفر رسمی سه روزه است. هرچند روسای جمهوری ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی سفرهای متعددی به اقصی نقاط جهان داشتهاند اما بیتردید سفر یاد شده به سرزمین تاریخی و کهن یونان بهدلیل قدمت تاریخی آن از جایگاه برجستهای برخوردار بود.
نویسنده که در آن دوره زمانی بهعنوان دیپلمات وزارت امور خارجه در این کشور مشغول به فعالیت بود، در بسیاری از ملاقاتها و برنامههای این سفر عضو هیات ایرانی بوده است. اگرچه بخشهای عمده کتاب در همان دوره به نگارش درآمده بود و حتی در یک رسانه داخلی منتشر شده بود اما نویسنده پس از ۱۹ سال اقدام به انتشار کتاب کرده و هدفش نه تنها ثبت این سفر در تاریخ روابط سیاسی دو کشور بلکه بهعنوان سفر یک رئیس جمهوری ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی است.
در این کتاب نویسنده تلاش دارد اطلاعات ارائه شده خاص آن دوره تاریخی باشد، اما در صورت ضرورت اطلاعات جدیدی در پاورقیها در اختیار علاقهمندان قرار داده است و هرجا واقعه و رویداد قابل توجهی بوده تا حد امکان به شرح و تبیین موضوعات و حوادث مهم پرداخته است. چهرهها و بازیگران آن دوره زمانی را معرفی کرده و زندگینامه او را بررسی کرده است. این سفر در آن دوره زمانی بهشدت مورد استقبال مقامات، احزاب سیاسی و پارلمانی و رسانههای نوشتاری و تصویری این کشور قرار گرفت. این سفر در ۵۰ روزنامه و هفتهنامه یونانی در قالب ۲۱۰ خبر و مقاله بازتاب داشت. در طول سفر دهها تصویر از شخص رئیس جمهور، مراسم استقبال و ملاقاتهای رسمی و بازدید ایشان از مراکز تاریخی در مطبوعات یونان انتشار یافت.
سیدمحمد خاتمی در ابتدای کتاب طی یادداشتی مینویسد: «اندیشه» تاریخی به درازای عمر بشر دارد ولی فلسفه (همانگونه که از نام آن پیداست) در یونان پا گرفته است و از آنجا در جهان گسترش یافته است و از جمله تفکر فلسفی در جهان اسلام وامدار یونان است، هرچند که فلسفه یونانی در جریان بسط خود صورتهای گوناگون گرفته است و نیز ابواب و مسائلی بر آن افزوده یا از آن کاسته شده و نوآوریها را در اندیشه فلسفی نمیتوان انکار کرد. ایران و یونان (علاوه بر تبادل اندیشه) از جهتی دیگر از دیرباز در ارتباط بودهاند چه به صورت جنگ و درگیری و چه در هیات مراوده فرهنگی و تجاری، به هر حال یونان برای تاریخی بشریت از حمله ایران و ایرانی جایگاه والا دارد. گو اینکه یونان امروز را نمیتوان و نباید با یونان دیروز یکی دانست. سفر من بهعنوان رئیس جمهوری ایران (در پاسخ به سفر نخست وزیر وقت یونان) سفری خاطره انگیز بود و آثار خوب سیاسی، فرهنگی و اقتصادی برای دو کشور داشت».
خاتمی در دیدارهایش با مقامات مختلف سیاسی، فرهنگی و مذهبی یونان از نقش این کشور در تاریخ به نیکی یاد کرد. او پس از دیدار با آقای استفانوپولس رئیس جمهوری فقید یونان، در کنفرانس خبری اظهار داشت: «یونان یک کشور کوچک نیست. افقی است که خورشید انسانیت آن را روشن کرده است. تا انسان پرسشگر وجود دارد و تا فلسفه است و تا نام ارسطو و افلاطون وجود دارد، نام یونان نیز وجود دارد. یونان تاریخی است که بشریت را مدیون خود کرده است. اندیشه، فلسفه و صلح در یونان توسط پیشوایان بزرگ فکر و اندیشه در اینجا مطرح شد. هیچ دوستدار دانش و فلسفهای نیست که در قبال تاریخ یونان تعظیم نکند. برای من موجب افتخار است که از یونان دیدار میکنم و سلام خود و ملت شریف و بزرگ ایران را به شما و دولت یونان ابلاغ میکنم. ایران و یونان و نزد مسلمانان در طول تاریخ گفتگوهای علمی و فلسفی داشتهاند که برای بشریت منشا خیر بوده است. ما از هرگونه گسترش روابط با یونان استقبال میکنیم. دو ملت وارث تمدن عمیقی هستند. همکاری ما باید یک همکاری مثبت باشد. شایسته است یونان و ایران در دنیای آشفته کنونی، دنیای جنگ و دنیای تبعیض در زمینه دادن پیام صلح و گفتگو و عدالت و منطق با یکدیگر همکاری کنند.»
کتاب شامل پنج بخش است. موضوعاتی همچون «معرفی کشور یونان، دیدارهای رسمی ریاست جمهوری با مقامات سیاسی، فرهنگی و مذهبی، احزاب پارلمان یونان، دیدارهای عمومی ریاست جمهوری و بازتاب مطبوعاتی سفر» بخشهای این کتاب را تشکیل میدهند. پایان بخش این کتاب تصاویری از این سفر است.
