«زعفران» کم‌آب‌بر و عامل توسعه اقتصاد روستایی؛ضرورت بازتعریف الگوی کشت
مشگین شهر- برداشت زعفران در ۱۸ هکتار از مزارع مشگین‌شهر آغاز شد؛ محصولی کم‌آب‌بر با عملکرد میانگین ۴.۵ کیلوگرم در هکتار که می‌تواند به تنوع الگوی کشت و رونق اقتصاد روستایی کمک کند.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- شیرین اسلوب: همزمان با آغاز فصل برداشت زعفران، بهره‌برداری از مزارع این محصول ارزشمند در شهرستان مشگین‌شهر آغاز شده است؛ محصولی با ارزش اقتصادی بالا و نیاز آبی نسبتاً کم که می‌تواند نقش مؤثری در تنوع‌بخشی به الگوی کشت، افزایش درآمد کشاورزان و رونق اقتصادی مناطق روستایی ایفا کند.
در همین راستا، کشاورزان روستاهای علی‌آباد و دوه‌چی علیا نیز برداشت این محصول ارزشمند را آغاز کرده‌اند و مزارع زعفران این مناطق در روزهای نخست فصل برداشت، میزبان نیروی کار خانوادگی و روستایی است.
بر اساس آمار موجود، سطح زیر کشت زعفران در شهرستان مشگین‌شهر حدود ۱۸ هکتار است و متوسط عملکرد این محصول به حدود ۴.۵ کیلوگرم در هکتار می‌رسد. این میزان عملکرد نشان می‌دهد که زعفران در صورت رعایت اصول فنی کاشت، داشت و برداشت، می‌تواند به یکی از گزینه‌های جدی در سبد تولیدات کشاورزی منطقه تبدیل شود.
زعفران به دلیل ارزش اقتصادی بالا، قابلیت نگهداری، حمل‌ونقل آسان و نیاز آبی نسبتاً پایین، از ظرفیت‌های قابل توجه بخش کشاورزی برای توسعه کشت در مناطق مستعد به شمار می‌رود و می‌تواند در شرایط محدودیت منابع آبی، جایگزین یا مکمل مناسبی برای برخی محصولات پرمصرف آب باشد.
زعفران؛ فرصتی برای تنوع‌بخشی به تولیدات کشاورزی
بیژن محمودی، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان مشگین‌شهر، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به آغاز برداشت زعفران در این شهرستان اظهار کرد: زعفران از جمله محصولات باارزش بخش کشاورزی است که با توجه به ارزش اقتصادی مناسب و نیاز آبی نسبتاً پایین، ظرفیت خوبی برای توسعه کشت در مناطق مستعد شهرستان دارد.
وی افزود: توسعه کشت محصولات باارزش و کم‌آب‌بر، به‌ویژه در شرایط محدودیت منابع آبی، می‌تواند ضمن کمک به اصلاح و تنوع‌بخشی الگوی کشت، زمینه افزایش درآمد کشاورزان و تقویت اقتصاد روستایی را فراهم کند.
محمودی با تأکید بر رعایت اصول فنی در تولید این محصول تصریح کرد: انتخاب زمین مناسب، استفاده از پیاز مرغوب و سالم، رعایت اصول فنی کاشت و داشت و مدیریت صحیح آبیاری از عوامل مؤثر در افزایش عملکرد و ارتقای کیفیت محصول زعفران است.
به گفته وی، بی‌توجهی به این نکات می‌تواند عملکرد مزرعه را کاهش دهد و کیفیت محصول نهایی را تحت تأثیر قرار دهد؛ از این رو آموزش و همراهی کارشناسان جهاد کشاورزی با زعفران‌کاران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی با اشاره به اهمیت حفظ کیفیت و ارزش اقتصادی زعفران خاطرنشان کرد: تولید محصول باکیفیت باید با فرآیند صحیح برداشت، جداسازی و خشک‌کردن اصولی، بسته‌بندی بهداشتی و استاندارد و عرضه مناسب به بازار تکمیل شود؛ چراکه بسته‌بندی مناسب و توجه به الزامات بازارپسندی، نقش مهمی در حفظ ارزش محصول و افزایش درآمد زعفران‌کاران دارد. در واقع، زعفران تنها یک محصول کشاورزی نیست؛ بلکه زنجیره‌ای از فعالیت‌های کشت، برداشت، فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی است که هر حلقه آن می‌تواند در ارزش افزوده و اشتغال منطقه مؤثر باشد.
مدیر جهاد کشاورزی مشگین‌شهر همچنین به زعفران‌کاران شهرستان توصیه کرد با راهنمایی کارشناسان جهاد کشاورزی نسبت به دریافت شناسه محصول اقدام کنند تا ضمن فراهم شدن امکان شناسایی و رهگیری محصول، زمینه عرضه مطمئن‌تر و حضور مؤثرتر در بازارهای رسمی فراهم شود.
محمودی در پایان تأکید کرد: توسعه زنجیره تولید، فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی زعفران، در کنار ترویج کشت اصولی این محصول، می‌تواند فرصت ارزشمندی برای افزایش بهره‌وری منابع آب، ایجاد ارزش افزوده و تقویت معیشت کشاورزان شهرستان مشگین‌شهر باشد.
کشاورزان علی‌آباد و دوه‌چی علیا از تجربه کشت زعفران می‌گویند
حسن خانزاده، زعفران‌کار روستای علی‌آباد (الوار)، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به آغاز برداشت این محصول اظهار کرد: کشت زعفران به دلیل نیاز آبی کمتر و ارزش اقتصادی مناسب، می‌تواند گزینه خوبی برای کشاورزان باشد و زمینه ایجاد درآمد بیشتر برای خانوارهای روستایی را فراهم کند.
وی افزود: برداشت زعفران نیازمند دقت و نیروی کار است و گل‌ها باید در زمان مناسب چیده شوند تا کیفیت محصول نهایی حفظ شود.
به گفته خانزاده، برداشت زعفران معمولاً با دقت و حساسیت انجام می‌شود و نیروی کار خانوادگی و روستایی در این مرحله نقش مهمی دارد؛ زیرا زمان برداشت و جداسازی گل‌ها بر کیفیت و بازارپسندی محصول اثر مستقیم دارد.
همچنین شریفی‌آذر، زعفران‌کار روستای دوه‌چی علیا، با اشاره به ظرفیت این روستا در تولید زعفران گفت: زعفران محصولی ارزشمند است و در صورت توجه به اصول صحیح کاشت، داشت و برداشت، می‌تواند به یکی از محصولات درآمدزای کشاورزی منطقه تبدیل شود.
وی ادامه داد: آشنایی کشاورزان با شیوه‌های نوین تولید، تأمین پیاز مرغوب و فراهم شدن زمینه مناسب برای عرضه و فروش محصول، نقش مهمی در توسعه کشت زعفران دارد.
به باور این زعفران‌کار، اگر کشاورزان بتوانند محصول خود را با کیفیت مناسب و بسته‌بندی مطلوب به بازار عرضه کنند، انگیزه بیشتری برای توسعه کشت و ماندگاری در روستاها خواهند داشت.
زعفران با برخورداری از ارزش افزوده بالا و نیاز آبی نسبتاً پایین، می‌تواند به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های مهم کشاورزی مشگین‌شهر مورد توجه قرار گیرد؛ ظرفیتی که توسعه اصولی آن در کنار فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی مناسب، زمینه رونق تولید و تقویت اقتصاد روستایی را فراهم می‌کند. در این میان، همراهی کشاورزان با توصیه‌های فنی، توجه به کیفیت محصول، ثبت شناسه و عرضه در بازارهای رسمی می‌تواند مسیر توسعه پایدار زعفران در منطقه را هموارتر کند و ۱۸ هکتار کنونی را به الگویی برای کشت محصولات کم‌آب‌بر و ارزشمند تبدیل کند.
در پایان می‌توان افزود که تجربه کشت زعفران در مشگین‌شهر، هرچند هنوز در مراحل نخست توسعه قرار دارد، نشان‌دهنده ظرفیت مهمی برای بازتعریف الگوی کشت در مناطق نیمه‌کوهستانی استان اردبیل است؛ الگویی که در آن بهره‌گیری از محصولات کم‌آب‌بر و دارای ارزش افزوده بالا می‌تواند همزمان اهداف اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را دنبال کند.
با این حال، تداوم این مسیر نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت در حوزه آموزش کشاورزان، تأمین پیاز مرغوب، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی، ایجاد برند منطقه‌ای و تسهیل دسترسی تولیدکنندگان به بازارهای داخلی و خارجی است؛ زیرا بدون تکمیل زنجیره ارزش، صرف افزایش سطح زیر کشت نمی‌تواند به توسعه پایدار منجر شود.
